dem: 25.12.2017 21:21 xwendin: 256

Vedîtinên Girîng yên Sala 2017an

Em ê bi vê kurte nivîsa xwe danasîna pênc xebatên zanistî yên girîng û balkêş ku di sala 2017an de pêk hatine, bikin û yek bi yek li jêr rêz bikin.

Beşek ji vedîtinên pirr balkêş yên ji lîsteyê ev in; NASA di vê salê de ji nû ve destpê bikaranîna raketên xwe yên berê kir, kesên bi nexweşiya kula heftpençeyê nexweş ketine bi şaneyên xwe hatine tedawî kirin û vedîtina parzemîneke nû pêk hat. 

 

1) Zelandiya

32 lêkolînerên navneteweyî vedîtina parzemîna heyştemîn pêk anîn û weke Zelandiya binav kirin. A niha ji parzemîna nû bitenê beşek piçûk, ji sedî-şeş ji wê parzemînê dihêt dîtin. Ji ber vê jî vedîtina wê parzemîna ne ewqas hêsan bû. Parzemîn bi qasî 60-85 mîlyon sal berê ji Awistralyayê û 85-130 mîlyon sal berê jî ji Zelandaya Nû veqetiyaye.

 

2) Lêkolîner bi hêviyeke xurt ragihandina “jiyana nû” pêk anîn.

Wateya jiyana nû çi ye? Divê em çi ji vê “jiyana nû” fahm bikin: candarên jîndar xwediyê du cureyên “base pair-cotbaz”in ku ji du nukleotîdan pêk dihên: A-T (adenine - thymine) û G-C (guanine - cytosine). Alfebeya ji çar herfan pêk dihêt, DNAya me dinivîse û bingeha tevahiya zanyariyên genetîka me çêdike. Lêkolîner bi xebata xwe diyar dikin ku bi du herfên nû pêkhateyek çêkirine û pêkhateya nû bêyî bandorê li herfên heyî bike, bi rengeke pirr baş dixebite.

 

3) Şûnwarnas di pîramîda Keopsê-pîramîda Mezin de odeyeke veşartî, nepen veditîn.

Odeya veşartî ya di pîramîda Keopsê de 30 metre dirêj e, û hema-hema bi qasî Odeya Mezin fireh e. Vedîtina wê odeya veşartî bi xêra teknîka tirûskeyên kozmîk pêk hatiye. Şûnwarnas xebatên xwe li ser wê odeyê berdewam dikin, heya vê gavê hê jî negihîştine wê odeyê.

 

4) Tedawîkirina nexweşiya kula heftpençeyê bi şaneyên kesên bi wê nexweşiyê pêkhat.

Ceribandin û bikar anîna metoda nû cara pêşin di meha tebaxê de li ser kesên bi nexweşiya kula heftpençeyê nexweş ketine, pêkhat. Lêkolîner şaneyên bixesar û xerab ji laşê kesên nexweş derxistin, ji nû ve vejandin û dîsa di laşê kesên nexweş de bicîh kirin. Şaneyên baş/çê yên ji nû ve hatine vejandin berê xwe didin şaneyên xerab û tune dikin.

 

5) NASAyê vedîtina heft rojgerên nû yên bi derfetên vejiyînê pêk anî.

Lêkolîner hin zanyariyên girîng bidest xistin ku li ser rûyê heft rojgerên li hawirdora stêrka Trappist-1 av hebûye û ev jî bi rêya teleskopa-Hubbleê rûda. Bi vê xebatê hêviya li ser rûyê rojgereke din vejiyîn xûrt bû. Germahiya li ser rûyê heft rojgerên nû destnîşan dike ku li wir av hebûye. Heft rojgerên nû hema-hema bi hemû aliyên xwe pirr dişibin rojgera me.

 

Metîn Eser

25/12/2017

Tevlîker

Metîn Eser
Metîn Eser

"Metîn Eser, li gundekî bi navê "Ûzev"ê ya bi navçeya Depê û bajarê Xarpêtê re girêdayî ye, Xwedê daye. Li gundê xwe destpê dibistanê dike, dema 6 salî ye bavê wî li gund muxtar bûye, lêbelê bavê wî weke pirraniya Kurdên derveyî welêt, ji ber zilm û zextên dewletê bêgav dimîne &uc..Berfirehî

Nivîsên Dawî

Jinên Ducanî û Toksîkoza Ducanîtiyê
Zanistî

Jinên Ducanî û Toksîkoza Du..

07.03.2018 19:43    Metîn Eser

Lêkolînerên ji Zanîngeha Hasselt û Nexweşxaneya Oost-Limburgê piştî xebatên ku ji 12 salan zêdetir berdewam kiriye, biser ketin ku çalakiyên mekanîzmaya a dibe sedema toksîkoza(bijehrî bûn) ducanîtiyê, vebînin. Damar&ecir..

Bixwîne
      280
Paleontologên Cihêreng Vedîtina Fosîla Çûçikeke 127 Salî Pêk Anîn
Zanistî

Paleontologên Cihêreng Vedî..

06.03.2018 19:06    Metîn Eser

Lêkolînerên navneteweyî vedîtina fosîla çûçikeke pirr piçûk pêk anîn. Çûçika piçûk 127 mîlyon sal berê li tenişta îzdeharan li ser rûyê erdê jiya bûye. Heya a niha vedî..

Bixwîne
      254
Di Dîrokê De Deh (10) Îcadên Mezin
Zanistî

Di Dîrokê De Deh (10) Îcadê..

05.03.2018 19:51    Metîn Eser

Di dîrokê de 10 îcadên ku li ser rûyê erdê veguhirandineke daye destpê kirin.   10. Thomas Edison - vîdeocamera û ampûl.   Thomas Edison di roja 11ê reshemiyê (shibatê) ya sala 1847an de li Milan-Ohioyê Xwedê day..

Bixwîne
      332