dem: 29.10.2017 17:59 xwendin: 484

Matheronodon Provincialis

Komeke paleontologan li Velaux-La Bastide Neuve, li bakur-rojavayê Marsîlyayê, cureyeke nenas û hovber(prîmîtîf) ya îguanodonê vedîtin. Taybetmendiya herî balkêş ya cureya nû vedîtî ku Matheronodon provincialis binav kirine, diranên pirr mezin yên îzdeharê bû û pê bi hêsanî dikaribû giya û nebat ji kokê ve hilkişîne, bicû û bixwe. 

Profesorê ji VUB û Koninklijk Instituut voor Natuurwetenschappen (Enstitûya Qralgehê ya bo Sirûştnasiyê) Koen Stein xebatên xwe li ser diranên balkêş û mezin pêk aniye. Profesor Koen Stein pisporê lêkolînên li ser raçînka fosîlên vedîtî ye û wiha dibêje; “Diranên cureya nû vedîtî pirr mezin in, min heya vê gavê qet diranên ewqas mezin nedîtiye û nebihîstiye. Ji diranên hemcureyên din û îzdeharên din yên nêzikê vê malbatê ne, pirr mezintir in. Diranên cureya nû bi qasî heft santîmetreyê dirêj in, diranên cure û îzdeharên din kêmzêde li der û dora sê santîmetre û nîv e.”

Profesor Stein diranê iguanodoneyê dibirre û fîlma şûnên birrî digire. “Ji xebata li ser fîlmên diranê îzdeharê dihêt dîtin ku diran, xwediyê taybetmendiyeke nedîtî û nenas bûye. Taybetmendiya diranê îzdeharê jî ev e; diranê îzdeharê li beramberî cureyên din pirr dereng kot dibû û her ku kot/gend dibû, dîsa bi xwe xwe dirêj û pîj dibû. Dîsa mîneya diranê îzdeharê ji fosîlên din ên îzdeharên vedîtî, qalindtir e. Ji ber ku diranên di çeneya jorîn de bitenê aliyê derve bi mîne û diranên di çeneya jêrîn de jî bitenê aliyê hundir bi mîne ye, diranên îzdeharê dema cûtin û xwarinê de bi xwe xwe pîj dibûn.”

Paleontolog Pascal Godefroitê ji KBIN wiha berdewam dike; “Îzdehar ji devê wî bigire heya boçina wî, li der û dora çar metreyê dirêj û 70 mîlyon sal berê jiya ye. Dev û diranê vê cureyê li beramberî cureyên din yên weke hadrosauriërs û eendenbekdinosauriërs, bi awayeke din ber bi bayê peresînê ketiye. 

Matheronodon provincialis ji malbata Rhabdodontidenê ye û têkiliya vê malbatê bi iguanodontidenê heye. Cureya nû vedîtî navê xwe ji Philippe Matheronê werdigire, kesê cara pêşin li ser malbata Rhabdodontidenê xebatên xwe pêk aniye, di sala 1869an de Philippe Matheron e. Xebatên li ser hestiyên vê cureyê berdewam dikin.

Çavkanî: BELGA

Tevlîker

Metîn Eser
Metîn Eser

"Metîn Eser, li gundekî bi navê "Ûzev"ê ya bi navçeya Depê û bajarê Xarpêtê re girêdayî ye, Xwedê daye. Li gundê xwe destpê dibistanê dike, dema 6 salî ye bavê wî li gund muxtar bûye, lêbelê bavê wî weke pirraniya Kurdên derveyî welêt, ji ber zilm û zextên dewletê bêgav dimîne &uc..Berfirehî

Nivîsên Dawî

Jinên Ducanî û Toksîkoza Ducanîtiyê
Zanistî

Jinên Ducanî û Toksîkoza Du..

07.03.2018 19:43    Metîn Eser

Lêkolînerên ji Zanîngeha Hasselt û Nexweşxaneya Oost-Limburgê piştî xebatên ku ji 12 salan zêdetir berdewam kiriye, biser ketin ku çalakiyên mekanîzmaya a dibe sedema toksîkoza(bijehrî bûn) ducanîtiyê, vebînin. Damar&ecir..

Bixwîne
      360
Paleontologên Cihêreng Vedîtina Fosîla Çûçikeke 127 Salî Pêk Anîn
Zanistî

Paleontologên Cihêreng Vedî..

06.03.2018 19:06    Metîn Eser

Lêkolînerên navneteweyî vedîtina fosîla çûçikeke pirr piçûk pêk anîn. Çûçika piçûk 127 mîlyon sal berê li tenişta îzdeharan li ser rûyê erdê jiya bûye. Heya a niha vedî..

Bixwîne
      326
Di Dîrokê De Deh (10) Îcadên Mezin
Zanistî

Di Dîrokê De Deh (10) Îcadê..

05.03.2018 19:51    Metîn Eser

Di dîrokê de 10 îcadên ku li ser rûyê erdê veguhirandineke daye destpê kirin.   10. Thomas Edison - vîdeocamera û ampûl.   Thomas Edison di roja 11ê reshemiyê (shibatê) ya sala 1847an de li Milan-Ohioyê Xwedê day..

Bixwîne
      430