dem: 05.12.2017 02:21 xwendin: 301

Li Ser Felsefeya Serdema Nû Çend Gotin

Li Ser Felsefeya Serdema Nû Çend Gotin

   Ramana nû, mirovan di navenda her tiştî de dît û mirov bûne navend. Pêşniyara Descartesî ya bingehîn, ev e: Cogito ergo sum! (Ez li ser hişê xwe me, 'Ez bi xwe dizanim, têdigihêjime hebûna xwe' lewma ez heme.) Ev pêşniyara Descartesî, ji bo pêkanîna felsefeyê dibe prensîbeke bingehîn û di dawiyê de di Şoreşa Kant de, digihêje xala (niqteya) xwe a herî bilind.

Li gorî vê yekê tîna (aqil, zêhn û binehişê mirov) mirovî, rasterast berê xwe nade nesneyan. Nesne berê her tiştî, divê di tîna mirovî de werin bikaranîn. Zanayî, rasterast ne encama dengvedana nesneya ye; beravajiya vê yekê, encama têgihiştina hişê me ye. Bi vî awayî Roja Nû ya ku cîhana felsefî ronî dike, êdî ne Cosmosa Grekan û ne jî, Xwedayê Serdema Navîn e. Ev Roja Nû, ji bilî aqil; ne ti tişt e.

Rasyonalîzm û Empirîzm jî, di vê pêşveçûnê de dibin du tevgerên bingehîn. Di Rasyonalîzmê de mirov berî her tiştî; weke heyînên aqlî (aqilmend) têne dîtin û li gorî vê tevgerê, biryara herî dawî aqil bi xwe dide.

Di Empirîzmê de jî, mirovî weke heyînek sehekî ye û peywist e her cure felsefe, pişta xwe bide zemîna ezmûna (deneya) sehekî. (Ji ber vê yekê jî ev tevger, weke Sensualîzmê jî tê bi bîr anîn.) Lê çi heye ku, di dawiya Serdema Nû de mengîweriya (îdealîzma) alman, carekê din berê xwe daye makro û mîkrokosmosa grekiyan.

Ali Gurdilî

[email protected]

05.12.2017

Çavkanî: Çend Fragmanên Felsefî – Ali Gurdilî 

Pêveker: serdema

Tevlîker

Ali  Gurdilî
Ali Gurdilî

Ali Gurdilî, civaknasek î kurd e. Di sala 1966 an de li bajarê Sêrtê, li navçeya Gurdilan/Misircê hatiye dinyayê. Piştî ku di sala 1980 an bi hemû malbata xwe re koçê bajarê Îzmîrê dibe, dikeve Zaningeha Ege, beşa civaknasiyê û piştî çend salan zaningehê diqedîne. Nêzîkî pazdeh sal in hewl dide da ku di hindek warên zanistî û f..Berfirehî

Nivîsên Dawî

Jinên Ducanî û Toksîkoza Ducanîtiyê
Zanistî

Jinên Ducanî û Toksîkoza Du..

07.03.2018 19:43    Metîn Eser

Lêkolînerên ji Zanîngeha Hasselt û Nexweşxaneya Oost-Limburgê piştî xebatên ku ji 12 salan zêdetir berdewam kiriye, biser ketin ku çalakiyên mekanîzmaya a dibe sedema toksîkoza(bijehrî bûn) ducanîtiyê, vebînin. Damar&ecir..

Bixwîne
      388
Paleontologên Cihêreng Vedîtina Fosîla Çûçikeke 127 Salî Pêk Anîn
Zanistî

Paleontologên Cihêreng Vedî..

06.03.2018 19:06    Metîn Eser

Lêkolînerên navneteweyî vedîtina fosîla çûçikeke pirr piçûk pêk anîn. Çûçika piçûk 127 mîlyon sal berê li tenişta îzdeharan li ser rûyê erdê jiya bûye. Heya a niha vedî..

Bixwîne
      354
Di Dîrokê De Deh (10) Îcadên Mezin
Zanistî

Di Dîrokê De Deh (10) Îcadê..

05.03.2018 19:51    Metîn Eser

Di dîrokê de 10 îcadên ku li ser rûyê erdê veguhirandineke daye destpê kirin.   10. Thomas Edison - vîdeocamera û ampûl.   Thomas Edison di roja 11ê reshemiyê (shibatê) ya sala 1847an de li Milan-Ohioyê Xwedê day..

Bixwîne
      463