dem: 24.12.2017 19:55 xwendin: 70

Li Awistralyayê Vedîtina Fosîleke 3,5 Salî Pêkhat

Vedîtina fosîleke 3,5 mîlyar salî ku delîla herî kevn ya li darê dinê heyîna candarekî destnîşan dike, li parzemîna Awistralyayê pêk hat.

Lêkolîner bi salan e li ser fosîlê xebatên xwe pêk dianîn û dikirin-nedikirin li hev nedikirin. Piştî gengeşiyên dûr û dirêj yên li ser parçeyeke baxirê encama xebatên xwe yên li ser wê baxirê eşkere kirin. Şopên li ser wê baxirê dihêne dîtin, delîla heyîna candarekî 3,5 mîlyar salî ye

Şopên li ser wê baxirê beriya bîst salan li rojavayê Awistralyayê hatibûn dîtin, lêbelê lêkolîner heya vê gavê ji şopên li ser wê baxirê piştrast nedibûn ku teşeyên li ser wê baxirê bi xwe xwe û bi demê re çêbûne an fosîl in. Lêkolîner a niha ji xebata piştrast in û guman jê nîne ku şopên li ser wê baxirê fosîlên mîkrobekê ne.

Paleobiyolog William Schopfê ji Zanîngeha Kalîforniyayê ya li Los Angelesê ye wiha dibêje; “Me di sala 1993ê de vedîtina şopên li ser wê baxirê pêk anibû. Lê me dikir-nedikir me nedikaribû em bipeyitînin fosîl e an na. Meriv şopên li ser wê baxirê bi çavên serê xwe nabîne.” William Schopf û hevalên wî bi metodeke nû radyokarbonê beşên cihêreng yên baxirê dipîvin û dû re jî muqayese dikin. William û hevalên wî beriya vedîtina metoda nû, deh sal dixebitin ku wê metodê vebînin.

Li ser wê baxirê hejmara mîkrobên vedîtî ji 11 cureyên cihêreng pêk dihêt. Ji 11 cureyên cihêreng çend heb tune bûne û hinek jî li ber bayê perisînî ketine û gihîştine roja me ya îroyîn.

11 cureyên cihêreng giş bi hev re têkeliyeke eko-sîstemê ya pirr piçûk û tevlihev ku hêza xwe ji rojê û metanê werdigirtin, pêk dihînin. Lêkolîner diyar dikin ku eko-sîstema piçûk û tevlihev agahiyeke girîng radigihîne. Dibe ku beriya 3,5 mîlyar sal berê jî li darê dinê candarên din hebûne. Gerdûna me 4,5 mîlyar sal berê û okyanûs jî 4,4 mîlyar sal berê çêbûye.

Çavkanî: Proceedings of the National Academy of Sciences

Tevlîker

Metîn Eser
Metîn Eser

"Metîn Eser, li gundekî bi navê "Ûzev"ê ya bi navçeya Depê û bajarê Xarpêtê re girêdayî ye, Xwedê daye. Li gundê xwe destpê dibistanê dike, dema 6 salî ye bavê wî li gund muxtar bûye, lêbelê bavê wî weke pirraniya Kurdên derveyî welêt, ji ber zilm û zextên dewletê bêgav dimîne &uc..Berfirehî

Nivîsên Dawî

Jin û Berxwedana Jinê
Zanistî

Jin û Berxwedana Jinê

18.01.2018 18:58    Metîn Eser

Li seranserê cîhanê temenê jinê li hember temenê mêr dirêjtir e. Li hin welatên pêşketî temenê jinê bi qasî 10 salan ji temenê mêr dirêjtir e. Lê xebateke ku berfireh ya li çarkoşeyê cîhanê pê..

Bixwîne
      59
Balînayên Kujer û Menopoz
Zanistî

Balînayên Kujer û Menopoz..

16.01.2018 19:56    Metîn Eser

Çawa jin dikevin menopozê, wisa jî balînayên kujer yên mê di navbera temenê xwe yê 30 û 40 salî de, bi dil û daxwaziya xwe dikevin dewsa balînayên kujer yên nêr. Temenê balînaya kujer bi qasî 90 salan e û h..

Bixwîne
      69
Li Zelandaya Nû Vedîtina Fosîlên Şevşevoka Kolîner Pêkhat
Zanistî

Li Zelandaya Nû Vedîtina Fo..

14.01.2018 14:52    Metîn Eser

Li Zelandaya Nû vedîtina fosîla şevşevokeke tune bûyî pêk hat. Lêkolînerên cihêreng bi xebata xwe li Zelandaya Nû vedîtina fosîlên “şevşevoka kolîner” pêk anîn. Şevşevoka kolîner bi qasî sê caran ji..

Bixwîne
      84