dem: 08.06.2017 20:13 xwendin: 364

Homo Sapiensê Pêşin

Mirovê pêşin, bi navê xwe yê latinî Homo sapiens, ne li Etiyopyayê lê li Fasê jiya bûye. Temenê jêmahiyên bidest xistî li der û dora 350.000 salan e. Şûnwarnas bi vê vedîtina dawîn dîroka mirovahiyê ser û bin kirin. Lewre heya beriya vê vedîtinê koka Homo sapiensê bi qasî 200.000 sal berê li Etiyopyayê dihate zanîn, lêbelê bi xebata nû temenê Homo sapiensê pêşin bi qasî 150.000 sal dirêj bû û koka xwe ji Fasê werdigire.

Jêmahiyên Homo sapiensê pêşin li Fasê, li rojavayê bajarê Marakeşê, di şikeftekê de hatiye dîtin. Hestiyên Homo sapiensê diyar dikin ku Homo sapiense ne bi birûsk vedanê an jî bi gurmîna ewran çêbûne, lê gav bi gav bi peresînê re li tevahiya Afrîkayê belav bûne.

Rûyê Homo sapiensê pêşin weke mirovên hevdem piçûk, çeneyê wî mezin û biriyên wî jî tenik bûye, lêbelê xwediyê kiloxekî tenik û dirêj û di wê kiloxê de jî xwediyê mêjiyeke prîmîtîf bûye. Lêkolîner Hublin wiha dibêje; "Em ji xebata li ser hestiyên Homo sapiensê dibînin ku rûyê wî pirr dişibe rûyê mirovê hevdem. Lêbelê tiştê mirovê pêşin û mirovê hevdem ji hev cuda dike, mêjî û peresîna mêjiyê ye. Heya a niha çîroka çêbûna mirovê pêşin bi qasî 200.000 sal berê û li Etiyopyayê dihate zanîn. Lêbelê bi ya me, li gorî zanyariyên nû, li derûdorên cihêreng yên li Afrîkayê, komên cihêreng yên mirovê pêşin û têkiliya komên cihêreng bi hev re hebûye."

Fosîlên nû li Jebel Irhoudê (Abrar en Ighud), di şikeftekê de hatine dîtin ku di salên şêstî de li wir hin hestiyên din û amûrên Neanderthalerî hatibûn bidest xistin. Bi xebata nû ya di wê şikeftê de pêk hatiye, dehûşeş(16) fosîlên din dihêt dîtin û fosîl yên sê mirovên temen mezin, xort û zarokekî heyşt salî ye.

Çavkanî: De volkskrant

Tevlîker

Metîn Eser
Metîn Eser

"Metîn Eser, li gundekî bi navê "Ûzev"ê ya bi navçeya Depê û bajarê Xarpêtê re girêdayî ye, Xwedê daye. Li gundê xwe destpê dibistanê dike, dema 6 salî ye bavê wî li gund muxtar bûye, lêbelê bavê wî weke pirraniya Kurdên derveyî welêt, ji ber zilm û zextên dewletê bêgav dimîne &uc..Berfirehî

Nivîsên Dawî

Li Bajarê El-Minyeyê Vedîtina Nekropolê Pêkhat
Zanistî

Li Bajarê El-Minyeyê Vedîti..

24.02.2018 22:51    Metîn Eser

Berpirsiyarên ji wezerata serdema Antîk ya Misirê vedîtina nekropoleke kevn eşkere kirin. Li bajarê El-Minyeyê, an jî bi kurtî Minye, vedîtina nekropoleke kevn pêk hat. Di nekropolê de, bi gotineke din di bajarê miriyan de, maskeyeke zêrinî, 40 h..

Bixwîne
      0
San Actun û Şikeftên Mayayiyan
Zanistî

San Actun û Şikeftên Mayayi..

24.02.2018 19:32    Metîn Eser

Şûnwarnas li Meksîka yê, di rêze şikeftên herî dirêj yên di bin avê de, vedîtina hestiyên benîadem yên 9.000 salî kevn û seramîka ji çanda Mayayiyan pêk anîn. Di şikeftekê de hestiyên ajalên bi nav..

Bixwîne
      18
Xebatên Li Ser Zimanê Îşaretê û Zarok
Zanistî

Xebatên Li Ser Zimanê Îşare..

24.02.2018 14:32    Metîn Eser

Pêçekên me dişibin sungêrên kefikê û her îşaret/tevgerên ku em pêk dihînin û gotinên ku em dibêjin, yekser ji me werdigirin. Lêkolîna nû ya li ser pêçekên heya yek salî diyar dike ku pêç..

Bixwîne
      28