dem: 04.06.2017 22:38 xwendin: 826

Helbestên Qasim Se'ûdî bi kurdî-wergêran: Jaff


Qasim Se'ûdî, yek ji helbestvanên herî naskirî ye li qada helbesta Erebî de, li sala 1969 li paytexta Iraqê Baghdad hatiye dunyayê. Li gel nivîsîna helbestê  çîrokên zarokan jî dinivîsa û berhemên wî çend xelat li ser asta Iraq û welatê Erebî birine.
Ji berhemên wî:
1-     رئة ثالثة
2-    مصباح مغلق
3-    ما لم يره الراكض
4-    كرسي العازف
5-    حين رأيتك اخطأت في النحو
6-    الصعود على ظهر أبي
7-    حكايات الدرهم الذي كان يغني
8-    الزارفة التي تعشق الطيران
9-    الأوزة

Têbînî: ev helbest ji dîwana (الصعود على ظهر أبي) ne û bi razemendî ya helbestvan min wergerandin kurdî.

 

Şekala reş a piçûk

Carekê,
 ji hatina malê dereng mam
Birayê min,
Pêxwas çû dibistanê

*** 

Kerasê xêzanê

Ez, malekê nas dikim
Tenê kerasekî wan heye
Dayîk, li çûna bazar dike ber xwe
Bab, li çûyîna mizgeftê li xwe dike
Her sê zarokên wan, pê difirine xwendingehê
Rojekê ji rojan
Bab bi rêve mir
Xêzan jî, tazî li malê de ma.

*** 
Birayê min cameke

Birayê min, zarokekî ji camê ye
Diya min pir ji wî ditirse
Gelek caran lîstikên li ser pişta babê min naxwaze
Dema em şerê zarokên cîranan dikim, wî dibin pişt xwe
Berevaniyê dikin dema baz dide
Dema radize
Ditirsim carekê bikeve û diya min xemgîn bibe
Xwarina wî tenê kenê me ye
Û em xwarina hêj ne kelî ji lênangehê didizin
Bi dirêjahiya rojê diçirisîne
Loma hemû keçikên cîranan ji wî hez dikin
Ji tirsa kevirên zarokan
Ew neçû xwendingehê
Ji kincan hez nake
Her dem tazî derdikeve kolanê
Ew birayê min ê ji camê
Îro şkest,
Dema darebesta şehîdekî li ber wî re buhirî.

***

dar

ew dara hişka li ber dergehê me
şkestinan hêdî hêdî jê dixwarin
diya min biryar da wê qut bike
piştî em li ser razî bûyîn
bi hêja yekê re
wênaya babê min ket, wêneya wî tê de dar çandî
bi hêja duyê re
wêneya diya min a bi kerasê bûkaniyê ve
bi hêja siyê re
darebestên birayên min ketin
dar jî
bi hêja çarê re ket
û em heta sibehî ji girî ne ketin.

***

Lingê cîranê me

Carekê min ji cîranê me xwest
Ew lingê xwe yê çepê bide min
Ez destê xwe yê rastê bidim wî
Wisa
Bi dirêjahiya demê
Me endamên xwe bi hev diguhartin
Rojekê ji rojan,
Hat û devê min xwest
Û dema li min vegerandî
Dirêjtirîn maça li cîhanê de pê ve zeliqî bû

*** 

Dema mirîşk hêkekê diyarî bide me

Heta bi xwarina şewitî ya di lênangeha diya min de
Li nav dinanên me de dikeniya
Lê, her bi valabûna miqilkê re digiriya
Li dû re, mirîşkê hêkek dida me
Dar ji malê direviyan
Babê min jî, xemgîn dihate malê
Bi dengekî nizim ji me re digot:
Li welat de, xew ji ser çavê cengê çû ye dîsa

*** 

 Pertûka cugrafiyê 

Carekê
Zarokekî pertûka cugrafiyê li serê min xist
Ez firiyam bajarekî din
Li ser banê  maleke nenas ketim
Min xêzanek dît li benda min bû
Ji her alî ve çek li dora min
Lê, zarokeke piçûk
Ji min re keniya
Êşa evînê serhiêda
Û li çend kêliyan de
Ceng bi dawî hat.

*** 
Şerm

Dergehên malan zû negirin
Hindek laş her şev seredana zarokên xwe dikin
Hindek jî
Ji wê yekê şerm dikin

*** 

1995

ez tenê bêgunehek im
ji dizîna kincên leşkerî ku xwîşka min
li ser banê malê şewitandîn, bêguneh im
ji fîşeke ji tufenga min derketî û derneketî
ji dizîna titûna babê xwe
ez…. Bêgunehim
ji darebestên hevalên min hilgirtîn
ez bêguneh im û hew…
weke zarokekî cara yekê be  mozan li bazar de bibîne
û bipirse:
dayê, ev çi bûnewere?

*** 

Çaçî

xemgîn e,
weke zilamekî xwe vexwe
yan 
guleke hişk li nav pertûkekê de û tiliyekê nehingive
yan
çenteya diryayî ya zarokekî
ku tîpên Allah jê de dikevin
yan
keçeke nûhatî û ji çend mehan ve kerasê xwe ne guhartî
yan
çaçiekî ku kes nîne jê re bigernije
tenê ji ber… yek çavî wî heye
dilşkestî û pir xemgîn e….

Pêveker:

Tevlîker

Jaff
Jaff

navê min "Cafer Coqî" lê navê ku ez pê têm naskirin "Jaff" e, ez karê nivîskriyê dikim li aliyê gotar û helbestê de bi herdu zimanên Kurdî û Erebî, li heman demê de ez karê wergêranê dikim û heta nuhe min du pertûk wergerandine kurdî, ew jî: - "dostê min ê kevin" ya nivîser Murad silêman Elo, li 20..Berfirehî

Nivîsên Dawî

Jinên Ducanî û Toksîkoza Ducanîtiyê
Zanistî

Jinên Ducanî û Toksîkoza Du..

07.03.2018 19:43    Metîn Eser

Lêkolînerên ji Zanîngeha Hasselt û Nexweşxaneya Oost-Limburgê piştî xebatên ku ji 12 salan zêdetir berdewam kiriye, biser ketin ku çalakiyên mekanîzmaya a dibe sedema toksîkoza(bijehrî bûn) ducanîtiyê, vebînin. Damar&ecir..

Bixwîne
      308
Paleontologên Cihêreng Vedîtina Fosîla Çûçikeke 127 Salî Pêk Anîn
Zanistî

Paleontologên Cihêreng Vedî..

06.03.2018 19:06    Metîn Eser

Lêkolînerên navneteweyî vedîtina fosîla çûçikeke pirr piçûk pêk anîn. Çûçika piçûk 127 mîlyon sal berê li tenişta îzdeharan li ser rûyê erdê jiya bûye. Heya a niha vedî..

Bixwîne
      284
Di Dîrokê De Deh (10) Îcadên Mezin
Zanistî

Di Dîrokê De Deh (10) Îcadê..

05.03.2018 19:51    Metîn Eser

Di dîrokê de 10 îcadên ku li ser rûyê erdê veguhirandineke daye destpê kirin.   10. Thomas Edison - vîdeocamera û ampûl.   Thomas Edison di roja 11ê reshemiyê (shibatê) ya sala 1847an de li Milan-Ohioyê Xwedê day..

Bixwîne
      369